این مطلب ۴۴ بار خوانده شده

دستاویزهای نقض توافق هسته‌ای از جانب آمریکا

عواملی مانند عدم تغییر رفتار منطقه‌ای ایران ممکن است موجب برآورده نشدن منافع آمریکا از توافق هسته‌ای شود و همین موضوع ممکن است به یکی از بهانه‌های محتمل آمریکا برای نقض این سند تبدیل گردد.
نسخه مناسب چاپ

 

 

به گزارش "پایگاه اطلاع رسانی سازمان بسیج پیشکسوتان جهاد و شهادت"  به نقل از  فارس،  آمریکا در مواجهه با ایران، تاکنون به جز گزینه نظامی مستقیم تقریبا همه راه­‌های ممکن مانند مدیریت فتنه ۸۸، ترور دانشمندان هسته­ای و برقراری جنگ‌­های نیابتی در منطقه را امتحان کرده و به همین جهت به توافق اخیر نیاز دارد و آن را تنها راه مهار ایران به خصوص در منطقه غرب آسیا و تغییر رفتار این کشور در مسائل غیر هسته­‌ای می­‌داند.

با این حال تجربه مردم ایران از فریبکاری­‌های آمریکا به خصوص طی سال­های ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۴ در موضوع پرونده هسته‌­ای نشان می­‌دهد که در صورتی که آمریکا در شرایطی قرار بگیرد که منافع خود را در توافق هسته­‌ای نبیند تحریم­‌ها را باز خواهد گرداند و از آنجا که مهم­ترین شرط ایران در مذاکرات لغو تحریم­ها بوده است، بازگرداندن آن­ها به منزله لغو توافق از جانب آمریکا است.

قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل که در ۲۹ تیرماه با رأی مثبت همه اعضا به تصویب رسید نیز ساز و کار قانونی این امر را فراهم می­‌آورد. در این متن ذیل بندهای ۱۰ تا ۱۲ درمورد ساز و کار بازگشت تحریم­‌ها آمده است «اگر یکی از اعضای ۱+۵ ادعا کند که ایران مفاد توافق را نقض کرده است، می‌تواند آن را ابتدا به کمیسیون مشترکی که از ۸ عضو (ایران، آمریکا، روسیه، چین، فرانسه، انگلیس، آلمان و اتحادیه اروپا) تشکیل شده ببرد. در صورتی که این مشکل در این کمیسیون که با توجه به ترکیب اعضا، طرف غربی همواره در آن اکثریت را در اختیار دارد حل نشد، این مسئله به اطلاع شورای امنیت سازمان‌ملل می‌رسد و این شورا می‌تواند تقریبا به طور خودکار تحریم­ها را دوباره علیه تهران اعمال کند و در این مورد تنها استفاده یکی از پنج عضو شورای امنیت از حق وتو برای درخواست بازگشت تحریم‌ها لازم خواهد بود.»

آمریکا در چه صورتی تصمیم به نقض توافق خواهد گرفت؟

از جمله رویدادهای نامطلوب داخل ایران برای آمریکا که احتمالا این کشور را به فکر بازگرداندن تحریم­‌ها خواهد انداخت، تغییر ساختار سیاسی ایران است که موجب آسیب جدی آمریکا و به‌هدر رفتن تلاش ۸ ساله این کشور برای کنترل برنامه هسته‌­ای ایران و کشاندن این کشور پای میز مذاکره شد. آمریکا تمایل به تجربه مجدد چنین شرایطی را ندارد و برای حاکم نشدن این شرایط حداقل در انتخابات مجلس شورای اسلامی سال جاری و انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۶ تلاش خواهد کرد.

دلواپسی آمریکایی‌ها در خصوص انتخابات بعدی ایران، در سخنان «جان کری» در شورای روابط خارجی این کشور پیداست. وزیر خارجه آمریکا در این جلسه گفت «چه کسی می‌داند که در انتخابات چه می‌شود؟ اما روحانی و ظریف که خود را در مذاکره با غرب به خطر انداختند و توانستند با غرب مذاکره کنند و به یک نتیجه برسند، به نظرم به  دردسر جدی می‌افتند».

بنابراین اگر شرایط سیاسی در ایران تغییر کند نوع مواجهه این دو کشور نیز تغییر خواهد کرد، به عنوان مثال در شرایط متفاوت سیاسی، اجازه دسترسی به مراکز نظامی ایران، به گونه­‌ای که در چارچوب توافق نیز باشد متفاوت خواهد شد.

از دلایل دیگر امکان نقض این توافق از جانب آمریکا، عدم موفقیت این کشور در تغییر رفتار منطقه­‌ای ایران با عطف توجه به گرفتاری­‌های آمریکا در منطقه و امید به همکاری ایران برای رفع این مشکلات است.

آمریکا این روزها در باتلاق خاورمیانه گرفتار شده و هیچ یک از برنامه­‌هایی که طی این سال­ها در این منطقه شروع کرده مانند تغییر رژیم بشار اسد در سوریه نتیجه دلخواه وی را نداشته است.

همچنین آمریکا که تحریم­‌های سخت را عامل تغییر رفتار ایران برای نشستن پای میز مذاکره می‌داند، اکنون امیدوار به تغییر رفتار منطقه‌­ای ایران است و احتمالا در صورتی که این امر محقق نشود از اهرم تحریم­‌ها برای فشار بر ایران استفاده خواهد کرد.

«جان آلن»، هماهنگ‌کننده آمریکایی ائتلاف بین‌المللی ضد داعش، در این­باره با ابراز نگرانی از توافق ایران و تهدید بودن ایران برای امنیت آمریکا گفت: «باید دید آیا ایران تغییر رفتار می­دهد؟ این مسئله­‌ای است که متحدان ما آن را در منطقه پیگیری خواهند کرد.»

شواهد آمادگی برای نقض توافق به بهانه آثار منفی توافق ایران برای غرب آسیا

با همه این احوال،‌ نقض توافقی که حداقل دو سال پیاپی مذاکره سخت را پشت سر گذاشته و آن‌گونه که از سخنان طرفین مذاکره کننده برمی‌­آید، تا حدودی مطلوب همه آن­ها بوده است چندان کار آسانی نیست و قطعا به زمینه­‌سازی نیاز دارد. بدون داشتن بهانه‌­ای موجه انگشت اتهام به سمت آمریکا نشانه خواهد رفت و به همین دلیل آمریکا باید فکری برای اقناع افکار عمومی مردم خود و جهان کند که شواهد نشان می­‌دهد برای این مسئله نیز برنامه‌­ریزی شده است.

از زمان آغاز مذاکرات از حدود دو سال پیش تا امروز، به خصوص پس از توافق یکی از اساسی­‌ترین محورهای مواضع مقامات و اتاق­‌های فکر آمریکایی، مسائل خاورمیانه و نقش و تأثیر ایران در فرآیندهای این منطقه بوده است و این مسئله همواره از نگاه آن‌­ها یکی از عوامل عمده نگرانی برشمرده شده است. پس از توافق، هم موافقان و هم مخالفان در عین حال که مواضع مشترک و هماهنگی درمورد نقش منفی ایران در منطقه چه در گذشته و چه در حال حاضر دارند، رویکردشان تنها در زمینه تأثیر این توافق روی اقدامات منطقه­‌ای ایران متفاوت است.

موافقان که توافق را بهترین وسیله برای مهار ایران در منطقه برمی‌­شمرند، اغلب معتقدند اگر توافق صورت نمی‌­گرفت ایران برنامه هسته­‌ای خود را گسترش می­‌داد و تهدید بیشتری برای منطقه می‌شد. «باراک اوباما»، رئیس جمهور آمریکا ساعاتی پس از توافق با اشاره به مذاکره از موضع قدرت و اصولی آمریکا گفت: «ما گسترش تسلیحات هسته­‌ای را در این منطقه متوقف کرده‌­ایم.» سه روز پس از توافق نیز «وندی شرمن»، معاون سیاسی وزیر امور خارجه آمریکا تصریح کرد: «اگر ایران به سلاح اتمی دست پیدا می‌­کرد ... آنگاه توانایی این کشور برای اعمال قدرت در منطقه می‌توانست بسیار بیشتر از آن چیزی باشد که امروز شاهد آن هستیم.»

ولی مخالفان و منتقدان، به خصوص جمهوری­‌خواهان که این روزها سناتورها و نمایندگان هم حزبی آنان در حال بازی سیاسی دیگری در کنگره بر سر رد یا تأیید توافق هسته‌­ای ایران هستند، از این توافق به شدت اظهار نگرانی می‌­کنند و معتقدند در صورت اجرایی شدن توافق و رفع تحریم­‌های ایران، این کشور با کسب منابع مالی بیشتر به حمایت از گروه­‌های شیعی مانند حزب الله لبنان و انصار الله یمن و دولت‌­های سوریه، عراق و... خواهد پرداخت و این مسئله در عرض مدتی کوتاه ایران را به قدرت منطقه تبدیل خواهد کرد.

از موارد بیشمار نگرانی‌های آمریکا که در روزهای پس از توافق اظهار شد می‌توان به اظهارات «میچ مک کانل»، رئیس جمهوری‌­خواهان سنای آمریکا اشاره کرد که با ابزار نگرانی شدید از تهدیدات منطقه­‌ای ایران گفت: «ایران علاوه بر برنامه اتمی کنونی به حمایت از تروریسم ادامه می‌­دهد و بر ادامه توسعه برنامه موشکی بالستیک خود و افزایش توانایی‌­های نظامی متعارف خود تاکید دارد که این موضوع موقعیت، امنیت و حضور آمریکا را در منطقه تهدید می‌­کند. علاوه بر این تهدیدات، ایران هم‌­اکنون به منابع مالی زیادی برای تعقیب اهدافش دسترسی دارد.»

«جب بوش»، برادر رئیس جمهور سابق آمریکا و نامزد انتخابات ۲۰۱۶ این کشور نیز گفت: «چنین توافق‌نامه­ای ممکن است باعث اشاعه (تسلیحات) هسته­‌ای در خاورمیانه شود که این مسئله منجر به ثبات کمتر منطقه خواهد شد و بر آمریکا هم تاثیر خواهد داشت.»

به نظر می‌­رسد مخالفت‌­های شدید اللحن رژیم صهیونیستی با توافق که همه به ابراز نگرانی از افزایش تحرکات منطقه‌­ای ایران پس از توافق می­‌پردازند نیز قسمتی از بازی سیاسی آمریکا در این نقطه از جهان است. پس از توافق این نگرانی از جانب «بنیامین نتانیاهو»، رئیس جمهور این رژیم و اکثریت مقامات و کارشناسان آن­‌ها بیان شده است. یکی از مصادیق این نوع مواجهه، موضع­‌گیری «آری شاویت»، کارشناس روزنامه هاآرتص است که در مصاحبه با شبکه تلویزیونی بلومبرگ گفت: «اولین پیامد این توافق این است که ما در بلندمدت و در آینده رقابت تسلیحات هسته‌­ای خواهیم داشت. دوم این که رقابت زودهنگام تسلیحات متعارف خواهیم داشت که در حقیقت هم اکنون نیز آغاز شده است. آقای اشتون کارتر برای این به خاورمیانه رفته است که به همه تسلیحات بدهد. پس این یکی از عواقب این توافق است که هم اکنون نیز منطقه را به مراتب خطرناک­‌تر و مجهزتر به سلاح­‌های پیچیده و پیشرفته کرده است.»

 مدیریت افکار عمومی از طریق پروژه­‌های ایران هراسی

تمام مؤلفه­‌های این موضع­‌گیری‌­ها در قبال توافق نهایی، مؤلفه‌­های پروژه‌­های ایران هراسی است که پس از حادثه ۱۱ سپتامبر توسط اتاق­‌های فکر آمریکایی، تئوریزه و به وسیله مقامات این کشور اجرا می­‌شوند. به همین جهت بهانه افزایش اقدامات تروریستی ایران در خاور­میانه، تهدید امنیتی هم­پیمانان آمریکا در منطقه، حمایت از گروه­‌های تروریستی به واسطه پول‌­های آزاده شده از رفع تحریم­‌ها و ... برای دبه کردن در توافق به نظر بهانه عامه پسندی می­‌آید و متحدان اروپایی این کشور و مردمان‌شان را راضی نگاه می­‌دارد.

آمریکا احتمالا در نهایت نمی‌­تواند روسیه و چین را راضی کند و به گفته «ژاکوب پاراکیلاس»، کارشناس اندیشکده چاتم هاوس «نه پکن و نه مسکو دید مطلوبی به آمریکا ندارند که حال با عدول کردن از توافق ایران، آمریکا تضعیف شود» پس نیازی نیست ایالات متحده به دنبال قانع کردن این دو کشور باشد.

در پایان آنچه باید مورد توجه قرار گیرد این است که با بررسی دقیق فرآیندهای جاری در آمریکا درباره توافق هسته­‌ای با ایران، از جمله‌ جدال‌­های میان جمهوری­‌خواهان و دموکرات‌­های کنگره و اظهار نظرهای متعدد درباره این توافق و ارتباط آن با منطقه به نظر می‌­رسد آمریکا نه تنها امروز در حال بازی با این پرونده است، بلکه بازی­‌های آینده خود را نیز از هم‌­اکنون طراحی کرده است.

با این اوصاف جای آن دارد که مسئولین کشور ما در مناسبات خود با آمریکا در باب پرونده هسته‌­ای جایی هم برای عدم اعتماد به رفتارهای این کشور بگذارند و احتمال هر گونه تغییر رفتاری را در روند اجرای توافق بدهند.

 

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.